İlayda Çiçek Kuş ile Bilişsel-Duygusal Süreçlere Çağdaş Bir Yaklaşım
Yazar: Psk. İlayda Çiçek Kuş
Modern dünyanın hızlanan temposu, bireylerin duygusal yüklerini de derinleştiriyor. İş yaşamının rekabetçi yapısı, aile içi beklentiler, sosyal ilişkilerdeki belirsizlikler ve kişisel performans baskısı, zihinsel süreçleri etkileyen önemli unsurlardan yalnızca birkaçı. Bu bağlamda birçok kişi, iç dünyasını anlamak, davranış kalıplarını düzenlemek ve yaşam kalitesini artırmak amacıyla profesyonel rehberlik arıyor. Psikoloji lisans eğitimini Işık Üniversitesi’nde tamamlayan İlayda Çiçek Kuş, çalışmalarını çevrim içi görüşmeler aracılığıyla sürdürüyor ve bu sayede erişilebilir, esnek ve güvenli bir destek modeli sunuyor.
İlayda, çalışmalarında özellikle üç bilimsel yaklaşımı merkeze alıyor: bilişsel davranış odaklı model, şema odaklı yaklaşım ve kabul-kararlılık temelli uygulamalar. Bu üç çerçeve, bireyin içsel süreçlerini anlamak ve dönüştürmek için güçlü araçlar sağlıyor.
İlayda Çiçek Kuş ile Bilişsel Modelde Düşünce-Davranış İlişkisi
Bilişsel model, duyguların ve davranışların tek başına dış koşullar tarafından belirlenmediğini, bireyin durumları nasıl yorumladığıyla şekillendiğini savunur. Bu bakış açısına göre aynı olay, farklı bireylerde farklı tepkilere yol açabilir. Bunun nedeni olayın kendisi değil, olaya yüklenen anlamdır. İlayda, görüşmelerinde bu çerçeveyi kullanarak danışanların otomatik düşüncelerini fark etmelerine yardımcı olur. Otomatik düşünceler çoğu zaman sorgulanmadan kabul edilir ve davranışları doğrudan etkiler. Bu süreç fark edildiğinde kişi, değerlendirmelerini yeniden gözden geçirebilir, daha işlevsel bakış açıları geliştirebilir ve davranış seçimlerini değiştirebilir.
Bu yaklaşım özellikle kaygı, stres, performans baskısı, sosyal ilişkilerde zorlanma, erteleme davranışı, olumsuz iç konuşma ve öz-değer algısı gibi alanlarda etkili bir çalışma alanı açar. Bilişsel modelin en önemli avantajı, kişinin iç dünyasında pasif bir gözlemci olmak yerine aktif bir katılımcı haline gelmesidir.
Şema Odaklı Yaklaşımla Çocukluk İzlerinin Yetişkinlikteki Etkileri
İlayda Çiçek Kuş’un çalışmalarında kullandığı bir diğer çerçeve ise şema odaklı yaklaşımdır. Şemalar, erken yaşlarda oluşan ve kişinin kendisi, diğerleri ve dünya hakkında geliştirdiği temel inançlardır. Bu inançlar çoğu zaman fark edilmez ancak ilişkilerden seçimlere, duygusal tepkilerden beklentilere kadar pek çok düzlemde etkisini sürdürür.
Örneğin sevgiye koşullu erişim yaşayan bir çocuk, yetişkinlikte onay arayıcı veya aşırı uyumlu bir davranış örgüsü geliştirebilir. Yine eleştirel bir ortamda büyüyen bir çocuk, ilerleyen yıllarda kendini sürekli yetersiz hissetme, başarıyı değersizleştirme veya ilişkilerde geri çekilme eğilimleri gösterebilir. Şema odaklı yaklaşım bu bağlantıları görünür hale getirir. Bu görünürlük, ilişkilerde tekrar eden döngülerin nedenlerini anlamayı ve bu döngüleri kırmayı mümkün kılar.
İlayda Çiçek Kuş ile Değer Odaklı Yaşam ve Kabul-Kararlılık Modeli
Kabul-kararlılık temelli model, duygulardan kaçınmayı değil onlarla temas kurmayı önemser. İnsan zihni rahatsızlık yaratan iç deneyimlerden kaçınmaya meyillidir; kaygıdan kaçınmak için sosyal ortamlardan uzak durmak, başarısızlık ihtimalinden kaçınmak için yeni adımlar atmamak bunun örnekleridir. Ancak uzun vadede bu kaçınma eğilimi yaşam alanını daraltır.
İlayda, bu çerçevede kişinin neyin gerçekten önemli olduğunu keşfederek değerlerini tanımlamasını destekler. Ardından bu değerlere uygun adımların atılması hedeflenir. Böylece kişi yalnızca semptomların azalmasına değil, yaşam yönünün değişmesine odaklanır. Bu model; performans kaygısı, ilişkilerde sınır koyma güçlükleri, hedef belirleme, duygusal esneklik ve yaşam doyumu konularında güçlü bir çerçeve sağlar.
Çevrim İçi Görüşmelerin Sağladığı Erişilebilir Dönüşüm Alanı
Çevrim içi model, coğrafi engelleri ortadan kaldırması, zaman kullanımını optimize etmesi ve kişinin kendi yaşam alanından sürece katılmasını sağlaması açısından modern bir avantaj sunar. Günümüzde birçok birey için bu format, dönüşüm yolculuğunu hem erişilebilir hem sürdürülebilir hale getiriyor. İlayda Çiçek Kuş’un yaklaşımında süreç, pasif bir anlatım alanından ziyade kişinin kendi yaşamına dair gözlem yapabildiği, davranışlarını yeniden düzenleyebildiği ve değerleri doğrultusunda yön alabildiği aktif bir çalışma niteliği taşır.