Emine Özgenler ile: Çocuklarda Empati Gelişiminin Temeller
Yazar: Aile Dan. Emine Özgenler
Merhabalar ben Emine Özgenler.
Her yeni bir günde yeni umutların gönlünüzce olmasını dilerim.
Gündemimiz EMPATİ
İletişim becerilerinin başlaması ile EMPATİ de gelişmeye başlamaktadır.
Kişilerarası ilişkilerde çok önemli olan empati, ahlaki davranışla ilgilidir.
Çocuklarda empati gelişiminin başlamasıyla çevresinde ki kişilerin fikir ve duygularını anlayabildiğinde daha arkadaş canlısı olurlar. Bilişsel yapının gelişmesiyle çocukların empati yetenekleri de gelişecektir.
Genel itibariyle çocuklar;
İki ile dört yaşları arasında nasıl hissettiklerini anlamaya başlamaktadır.
Beş ile yedi yaşları arasında çocuklar şefkat geliştirmekte ve başkalarının duygusal belirtilerini tanıyabilmektedir.
Bu gelişim aşamaları, çocukların empati geliştirmelerine yardımcı olmanın temelini oluşturur.
Empatinin gelişimi hayatın ilk birkaç yılında başlamaktadır. Anne ve babanın çocuğuna gösterdiği sempati ve sevgi, çocuğun çevresine sempati ve özen göstermesini sağlamaktadır. Çocuklarına bakan ve ihtiyaçlarını karşılayan ebeveynler sadece ruhen değil ahlaki olarak da gelişmelerini sağlamaktadırlar. Bebekler, doğumdan sonraki ilk yılda kendilerini değerli hissederler ve ebeveynlerinin onları her zaman sevip koruyacağına, etrafındakilere sevgi ve şefkat göstereceğine inanarak acılarının, farkındalıklarının ve şefkatlerinin temelini atarlar.
“BEN” diyebilen çocuklar “BEN” ve “SEN” kavramlarını ayırt edebilmektedir.
Çocuklar empati kurabilmeyi, ailesinden, ebeveynlerinden ve sosyalleşerek sonradan öğrenmektedir. Anne ve babanın yüksek bir empati duygusuna sahip ve duyarlı çocuklar yetiştirmesi için ilk olarak kendilerinin örnek bireyler olması gerekmektedir. Kendi duygularının önemsendiğini ve anlaşıldığını gören çocuklar, etrafında bulunan diğer insanlara karşı daha duyarlı olabilmektedir.
Çocuğa bir şey öğretirken, onunla konuşmak ve ne yapması gerektiğini açıklamak yeterli değildir. Bu nedenle öğretilmek istenen olgunun sebep sonuç ilişkisi içinde çocuğa gösterilmesi de gerekmektedir.
Çocuklarda empati duygusunu geliştirebilmek için onların ne hakkında konuştuğunu anlamaya çalışın.
Çocuğunuzla sohbet ederken;
*Bu onun için ne anlama geliyor?
*Nasıl hissediyor?
*Fikri nedir?
Gibi soruların cevabını arayın. Çocuğunuzun, empati geliştirebilmesi için duygu ve düşüncelerini açıkça ifade edebilmesini teşvik ediniz.
Örneğin, çok yorucu geçen bir günün sonunda eve döndüğünüz zaman çocuğunuzun parka gitme teklifini geri çevirmek zorunda kalıyorsanız, nedenlerinizi ve duygularınızı açıkça ifade etmeniz gerekmektedir.
Çevremizde ebeveynlerin çocuklarının yaşadığı bir zorluk karşısında kendilerinin akıl yürütüp çözüm yolları bulmaya çalıştıklarını gözlemlemekteyim. Çocuğunuzun yaşadığı problemlere ve zorluklara her zaman kendiniz çözüm bulmak ve akıl vermek zorunda olduğunuzu hissetmemelisiniz. İlgili konu hakkında çocukla birlikte konuşulması ve çözümü onların bulmasını sağlamak kalıcı bir gelişime katkı sağlayacaktır.
1-2 yaş arasında bulunan çocuklar, o anda yaşadığı duyguları anlamaya ve karşısındaki kişinin davranışını taklit etmeye çalışmaktadır.
2-3 yaş arasında bulunan çocuklar, duyguları taklit edebilmeye başlamaktadır.
3-5 yaş arasında, diğer insanların düşünce ve duygularının kendisinden farklı olduğunu görmeye ve bu kişilere yardım etmeye başlamaktadır.
6-9 yaş arasında, empatinin tam olarak başladığı zamandır. Dilin gelişmesi ve soyut düşünme yeteneğinin gelişmesi ile empati yeteneği de artmaktadır.
10-12 yaş arasında soyut düşünme becerileri ile yabancılara karşı empati geliştirebilirler. Dünyanın sorunları hakkında düşünmeye başlayabilmektedir
***Ebeveyn olarak her şeyden önce, bir çocuğun rol model olarak birincil rolünün ebeveynleri olduğu bilinmelidir.
Çok değerli ve önemli bir konu paylaştık. İnsanlar arasında zorbalığın arttığı bu çağda EMPATİ ‘nin önemini bilerek çocuklarımıza örnek olabilmek bizlerin görevidir.
Çok sevdiğim bir cümle ile yazımızı tamamlayalım.